Mafuta ya alizeti ni moja ya bidhaa muhimu zinazochangia kwa kiasi kikubwa katika uchumi wa Tanzania, hasa mikoa kama Singida ambayo inajulikana kwa uzalishaji wake mkubwa wa alizeti. Singida peke yake inachangia takriban 44% ya mafuta ya kula yanayozalishwa nchini 217. Hata hivyo, bei ya mafuta ya alizeti Singida imekuwa ikitofautiana kwa kasi kutokana na mambo kadhaa ya kiuchumi na kijamii.
Bei ya Sasa ya Mafuta ya Alizeti Singida (Mwezi Mei 2025)
Kufuatia data ya hivi karibuni kutoka kwa wafanyabiashara na vyanzo rasmi:
- Lita 3 ya mafuta ya alizeti inauzwa kwa Tsh 12,000–13,000.
- Lita 5 inauzwa kwa Tsh 16,000–21,000 kulingana na ubora na eneo la usambazaji.
Bei hizi zimepungua kiasi ikilinganishwa na mwaka 2023, ambapo gunia la alizeti (kilo 65–70) lilikuwa linauzwa kwa Tsh 85,000–90,000 baada ya msimu wa mavuno.
Sababu zinazochangia Mabadiliko ya Bei
1. Uingizaji wa Mafuta ya Kula bila Kodi
Uingizaji wa mafuta ya kula kutoka nje ya nchi bila kodi umechangia kushuka kwa bei ya mafuta ya alizeti ya ndani. Hali hii imesababisha wakulima wa Singida kukata tamaa kwa sababu bei hailingani na gharama za uzalishaji.
2. Gharama za Uzalishaji na Usafirishaji
Wakulima wanakabiliwa na gharama kubwa za pembejeo (mbegu, mbolea) na changamoto za usafirishaji. Kwa mfano, wasafirishaji wa bidhaa hulipia tozo mara nyingi katika wilaya mbalimbali, jambo linaloongeza gharama.
3. Sera za Serikali na Ushindani wa Soko
Serikali imeondoa kodi ya VAT kwenye mafuta ya kula ili kupunguza bei kwa wananchi. Hata hivyo, hii imepunguza motisha ya wakulima kwa kuwa mafuta ya nje yanaingia kwa bei chepesi.
Jitihada za Kuinua Bei na Uzalishaji
a) Kuweka Kodi kwa Mafuta ya Nje
Viongozi wa Singida wameiomba serikali kuweka kodi kwenye mafuta ya kula yanayoingizwa ili kusaidia mafuta ya ndani kushindana sokoni 217.
b) Uboreshaji wa Mbegu na Teknolojia
Serikali kwa kushirikiana na TEMDO (Taasisi ya Uhandisi na Usanifu Mitambo) imeanzisha mradi wa kutoa mbegu bora za alizeti na kusanifu mitambo ya kusindika mafuta. Hatua hii inatarajiwa kuongeza tija na ubora wa uzalishaji.
c) Uwekezaji katika Viwanda vya Kusindika
Kiwanda cha Singida Fresh Oil Mill kimekuwa mfano wa uwekezaji unaoweza kusaidia kukabiliana na changamoto za usafirishaji na kuongeza thamani ya bidhaa.
Matarajio ya Bei ya Mafuta ya Alizeti Singida (2025–2030)
Kwa kuzingatia jitihada za sasa:
- Bei ya gunia inatarajiwa kupanda hadi Tsh 100,000–120,000 kufuatia utekelezaji wa sera mpya za kodi na uboreshaji wa masoko.
- Uzalishaji wa alizeti Singida unaweza kufikia tani milioni 10 kwa mwaka ikiwa teknolojia na msaada wa serikali utaendelea.
Hitimisho
Bei ya mafuta ya alizeti Singida inaweza kuwa chanzo kikubwa cha ukuaji wa kiuchumi ikiwa changamoto za sasa zitashughulikiwa kwa mikakati sahihi. Ushirikiano kati ya serikali, wakulima, na wawekezaji ndio ufunguo wa kufanikiwa.
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQ)
1. Bei ya sasa ya mafuta ya alizeti Singida ni kiasi gani?
Lita 3: Tsh 12,000–13,000; Lita 5: Tsh 16,000–21,000.
2. Kwa nini bei ya alizeti imeshuka Singida?
Sababu kuu ni uingizaji wa mafuta bila kodi na gharama za uzalishaji.
3. Serikali inafanya nini kusaidia wakulima?
Inatoa mbegu bora, ruzuku ya pembejeo, na kukusudia kuweka kodi kwa mafuta ya nje.
4. Je, alizeti ya Singida ina nafasi gani kwenye soko la kimataifa?
Inaweza kushindana kimataifa ikiwa gharama za uzalishaji zitapungua na ubora utaboreshwa.
5. Wanaweza kununua wapi mafuta ya alizeti ya Singida?
Kwa sasa, inapatikana kwenye vikundi vya biashara kwenye mitandao ya kijamii na maduka maalum Dodoma na Singida.
