Kuchaguliwa kujiunga na Kidato cha Tano ni hatua muhimu sana katika safari ya elimu kwa mwanafunzi wa Tanzania. Ni daraja linalowawezesha wanafunzi kuendelea na elimu ya juu ya sekondari (Advanced Level) na hatimaye kufikia ndoto zao za kitaaluma na kitaaluma. Kwa mwaka 2026, Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia imeweka vigezo maalum vinavyozingatiwa katika mchakato wa udahili wa Kidato cha Tano ili kuhakikisha haki, ushindani na ubora wa elimu unaendelea kuimarika.
Cutting point ni jumla ya alama (points) anazopata mwanafunzi kulingana na ufaulu wake wa kidato cha nne (CSEE), ambazo hutumiwa na TAMISEMI kuwapanga wanafunzi katika michanganyiko (combinations) mbalimbali za Kidato cha Tano.
Makala hii imeandaliwa kwa lengo la kuwapatia wanafunzi, wazazi na walezi taarifa sahihi, za kina na zilizosasishwa kuhusu vigezo na sifa za kuchaguliwa Kidato cha Tano 2026 Tanzania. Endelea kusoma ili kuelewa kila kigezo kwa undani na kujua namna ya kuongeza nafasi yako ya kuchaguliwa.
1. Ufaulu wa Masomo
Kigezo cha kwanza na muhimu zaidi ni ufaulu wa masomo. Mwanafunzi anatakiwa kuwa amepata ufaulu wa angalau masomo matatu (3) kwa kiwango cha Credit, yaani daraja la A, B au C katika matokeo ya Mtihani wa Kidato cha Nne (CSEE).
Ni muhimu kufahamu kuwa:
-
Masomo ya dini hayazingatiwi katika kigezo hiki.
-
Masomo yanayokubalika ni yale ya kitaaluma kama Hisabati, Fizikia, Kemia, Baiolojia, Jiografia, Historia, Kiingereza na mengineyo.
Hii ina maana kwamba mwanafunzi anapaswa kujitahidi kupata alama nzuri katika masomo ya msingi tangu awali, kwani ufaulu wa masomo ndio msingi wa kuchaguliwa.
2. Jumla ya Alama (Division)
Katika mfumo wa elimu wa Tanzania, jumla ya alama hupatikana kwa kujumlisha alama za masomo saba (7) aliyofanya mwanafunzi.
Kwa mujibu wa mwongozo:
-
Jumla ya alama hazipaswi kuzidi 25.
-
Kadri alama zinavyokuwa chache, ndivyo ufaulu unavyokuwa mzuri zaidi.
Kigezo hiki kinalenga kuwachagua wanafunzi waliofanya vizuri kwa ujumla, siyo tu katika masomo machache. Hivyo, hata kama mwanafunzi ana Credit nyingi lakini jumla ya alama ni kubwa, anaweza kukosa nafasi.
3. Alama za Tahasusi (Combination)
Tahasusi ni mchanganyiko wa masomo ambayo mwanafunzi anataka kusoma Kidato cha Tano, kama vile PCB, PCM, HGL, EGM n.k.
Masharti ya tahasusi ni:
-
Jumla ya alama za masomo ya tahasusi iwe kati ya alama 3 hadi 10.
-
Mwanafunzi hapaswi kuwa na alama F (Fail) katika somo lolote la tahasusi.
Kwa mfano, mwanafunzi anayetaka kusoma tahasusi ya PCB anatakiwa kuwa amefaulu vizuri Fizikia, Kemia na Baiolojia. Ufaulu duni katika somo lolote kati ya hayo unaweza kumzuia kuchaguliwa hata kama alama za jumla ni nzuri.
4. Umri wa Mwanafunzi
Umri pia ni kigezo muhimu katika udahili wa Kidato cha Tano.
Kwa mwaka 2025:
-
Mwanafunzi hapaswi kuwa na umri unaozidi miaka 25 wakati wa kudahiliwa.
Lengo la kigezo hiki ni kuhakikisha wanafunzi walio katika umri unaofaa wanapata fursa ya kuendelea na elimu ya sekondari bila changamoto za kijamii na kisaikolojia.
5. Ushindani na Nafasi za Shule
Hata kama mwanafunzi amekidhi vigezo vyote vilivyotajwa:
-
Udahili bado unafanyika kwa ushindani mkubwa.
-
Nafasi hutegemea idadi ya wanafunzi wanaoomba na uwezo wa shule husika.
Shule maarufu na za kitaifa hupokea waombaji wengi zaidi, hivyo ushindani huwa mkali. Wanafunzi wenye alama bora zaidi hupewa kipaumbele.
6. Sifa Linganishi (Equivalent Qualifications)
Kwa wanafunzi ambao hawakufanya mitihani ya Baraza la Mitihani la Tanzania (NECTA):
-
Wanatakiwa kuwasilisha matokeo yao kwa ulinganifu (equivalence) kupitia NECTA.
-
Matokeo hayo lazima yawe yamethibitishwa rasmi kabla ya kuomba udahili.
Kigezo hiki kinalenga kudumisha usawa na viwango sawa vya elimu kwa waombaji wote.
Ushauri kwa Wanafunzi na Wazazi
-
Hakikisha unafuatilia matokeo yako mara tu yanapotangazwa.
-
Chagua tahasusi kulingana na ufaulu wako halisi.
-
Fuata kwa karibu taarifa za uchaguzi kutoka TAMISEMI na Wizara ya Elimu.
-
Wazazi na walezi wasaidie wanafunzi kisaikolojia na kimawazo.
Hitimisho
Kuchaguliwa kujiunga na Kidato cha Tano mwaka 2025 kunategemea mchanganyiko wa ufaulu, alama, tahasusi, umri na ushindani wa nafasi. Ni muhimu kwa wanafunzi kujitahidi mapema, kufanya maamuzi sahihi ya tahasusi na kufuata miongozo ya Wizara ya Elimu. Kwa maandalizi mazuri na juhudi binafsi, ndoto ya kuendelea na elimu ya juu ya sekondari inaweza kutimia.
Kwa taarifa zaidi, tembelea tovuti rasmi ya Wizara ya Elimu au Baraza la Mitihani la Tanzania.
FAQs – Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara
1. Je, ninaweza kuchaguliwa Kidato cha Tano nikiwa na Division III?
Ndiyo, inawezekana endapo jumla ya alama haizidi 25 na umetimiza vigezo vya tahasusi.
2. Masomo ya dini yanahesabiwa?
Hapana, masomo ya dini hayahesabiwi katika vigezo vya ufaulu.
3. Nifanye nini kama sijachaguliwa?
Unaweza kuangalia chaguzi mbadala kama vyuo vya kati, VETA au kusubiri awamu ya pili ya uchaguzi.
4. Matokeo ya nje ya NECTA yanakubalika?
Ndiyo, lakini lazima yafanyiwe ulinganifu na NECTA.
Soma Pia:
1. Sifa Za Kujiunga Na Chuo Cha Kilimo Sua
2. Sifa za kujiunga Na Chuo Cha Hubert Kairuki Memorial University
3. Orodha Ya Vyuo Vikuu Bora Tanzania
