Kujifungua ni tukio la asili ambalo huchangia msisimko na hofu kwa mama mjamzito. Kwa kufahamu dalili za kujifungua mapema, mama anaweza kujiandaa kimatibabu na kielimu. Makala hii inatoa maelezo yenye kufuata miongozo ya Wizara ya Afya Tanzania kuhusu dalili muhimu za kujifungua na hatua za kuchukua.
Dalili za Awali za Kujifungua (Kipindi cha Latensi)
1. Kuvuja au Kupasuka kwa Maji ya Kujifungua
Kuvuja kwa maji kwenye uke (majimaji ya kujifungua) ni dalili ya kwanza ya kuanza kwa uchungu. Kwa mujibu wa Wizara ya Afya Tanzania, dalili hii inapaswa kushughulikiwa haraka kuepuka maambukizo.
2. Kushuka kwa Tumbo
Mara nyingi, mtoto hushuka chini ya kiuno siku chache kabla ya kujifungua, hivyo kupunguza shinikizo kwa kifua na kufanya kupumua kuwa rahisi.
3. Kutolewa Kwa Dutu za Uzi (Mucus Plug)
Dutu nyekundu au kahawia hutoka kwenye uke, ikionyesha kufungua kwa kizibo kilicholinda tumbo wakati wa ujauzito.
Dalili za Uchungu Halisi (Kipindi cha Aktivu)
1. Maumivu Yaendelevo na Mara Kwa Mara
Maumivu ya uzazi yanapoongezeka kwa nguvu na muda (kwa mfano, kila baada ya dakika 5 kwa saa 1). Tofauti na maumivu ya uongo, haya hayapungui hata kwa kupumzika.
2. Kuhisi Hamu ya Kutia Nguvu
Mama anaweza kuhisi shauku ya “kukakamaa” au kusukumia mtoto nje, hasa wakati kizazi kimefungua sentimita 10.
3. Mabadiliko ya Uwezo wa Kufoka kwa Kizazi
Kufoka kwa kizazi kunapungua hadi sentimita 10, ambayo hupimwa na mtaalamu wa afya.
Ni Lini Ya Kwenda Hospitali?
Kulingana na Miongozo ya Wizara ya Afya Tanzania, wasiliana na kituo cha afya mara moja endapo:
-
Maji yamepasuka.
-
Maumivu yanaendelea zaidi ya saa 12 bila mafanikio.
-
Kuna kutokwa na damu nyingi au maumivu yasiyotulika.
Vidokezo vya Kujiandikia Kujifungua
-
Fanya Mpango wa Kliniki/Kituo cha Kuzalia
Thibitisha eneo la kuzaliwa na uwe na msaada wa usafiri. -
Andaa Vifaa vya Lazima
Panga nguo za mtoto, sahani, na vitu vya kujifungalia. -
Shirikiana na Mtaalamu wa Afya
Pitia mara kwa mara kwenye kliniki kufuatilia hali yako.
Kufahamu dalili za kujifungua kwa mama mjamzito kunasaidia kuepuka hatari na kuhakikisha uzazi salama. Tumia miongozo rasmi ya Wizara ya Afya Tanzania na wasiliana na wataalamu mara moja dalili zikitokeza.
Maswali Yanayoulizwa Mara Kwa Mara (FAQs)
Q1: Je, naweza kutofautisha dalili za uzazi halisi na uongo?
A: Uzazi halisi una maumivu yanayoongezeka na hayapungui hata kwa kubadilisha mkao.
Q2: Nikipasuka maji, ni muda gani ninaweza kusubiri kwenda hospitali?
A: Pitia kituo cha afya ndani ya masaa 12 ili kuzuia maambukizo.
Q3: Je, muda wa kujifungua unaweza kuwa muda gani?
A: Kwa mama wa kwanza, muda unaweza kufikia saa 18. Kwa waliokwisha zaa, kwa kawaida ni kati ya saa 6-12.
