Katika Tanzania, hati miliki ya ardhi ni ushahidi rasmi wa umiliki unaotolewa chini ya Sheria ya Usajili wa Ardhi (Cap 334). Ni muhimu kwa mikataba ya ujenzi, rehani, muongozo wa mipango ya ardhi, na kuepuka migogoro. Posti hii inaelekeza kwa jinsi ya kupata hati miliki ya ardhi kwa hatua zilizo wazi, zilizothibitishwa.
Sheria na Mamlaka Zinazohusika
-
Sheria: Land Registration Act, Cap.334 na Registration of Documents Act, Cap.117
-
Ofisi kuu: Ofisi ya Usajili wa Hati katika kanda 8 (Dodoma, Mwanza,… Dar es Salaam)
-
Huduma: upimaji, mipango miji, usajili wa hati na nyaraka mbalimbali
Hatua kwa Hatua – Jinsi ya Kupata Hati Miliki ya Ardhi
Uhakiki na Maandalizi ya Awali
- Hakikisha eneo limetangazwa kama sehemu ya mpango miji/vijiji na limepimwa rasmi
- Pata ramani ya upimaji iliyothibitishwa na wizara (muhuri & sahihi ya mkurugenzi)
- Hakikisha matumizi ya ardhi yako yanajulikana (makazi, biashara, viwanda, kilimo…)
Maombi ya Upimaji
- Wasilisha ombi (Land Form No. 19) kwenye Halmashauri au ofisi ya ardhi ya mtaa
- Lipia ada ya upimaji, ramani za miji, na ada za maandalizi ya hati
Upimaji wa Kiwanja
- Mpima ardhi atakuja kujaza nondo kwenye ardhi na kutumia vifaa (GPS) ili kupima mipaka
- Baada ya upimaji, ukabidhi ramani kadhaa (deed plan) kwa ofisi ya ardhi kwa kusainiwa na kusajiliwa.
Maombi ya Hati Miliki
Pata ramani ya upimaji iliyothibitishwa, toa nyaraka kama:
-
-
Fomu ya maombi (Form 19),
-
Ramani ya upimaji,
-
Ramani ya mipango ya mji,
-
Kitambulisho halali (NIDA, kadi ya chagua kura, cheti cha kuzaliwa),
-
Hati ya affidavit,
-
Picha pasipoti – mara tano/hawa sita
-
Unganisha gharama za premium (2.5–7.5 % ya thamani), ada za usajili, kodi ya ardhi, stampu, rejehani, n.k.
Wasilisha jalada kwa Afisa Ardhi au Kamishna kwa usajili rasmi.
Kupokelewa kwa Hati
- Baada ya uidhinishaji, utapokea barua ya “letter of offer” au hati miliki rasmi.
- Hati husainiwa na kusajiliwa rasmi; nakala moja hukaa ofisini, nyingine kwako iliyolaminishwa
Nyaraka Muhimu
-
Ramani ya upimaji ya mtaa/viwanja
-
Ramani ya mipango ya miji
-
Fomu ya maombi (Form 19)
-
Affidavit & kitambulisho
-
Picha za rangi pasipoti
-
Barua ya toleo
-
Premium fee receipt & risiti za ada nyingine
Gharama Zinazohitajika
-
Premium fee: asilimia 2.5–7.5% ya thamani ya ardhi
-
Ada za ramani, soroveya, stampu, usajili, kodi ya ardhi, rehani
-
Ada ya maombi: ~Tsh 20,000 (hawazubutu kurejesha)
Mambo ya Kumbuka
-
Hakikisha ramani zote zinaidhinishwa rasmi na zina muhuri sahihi
-
Kukabiliana na pingamizi: tangaza mpango wa uhawilishi hadi siku 90 ili watu wapige kelele
-
Tembelea Afisa Ardhi wa mtaa au Halmashauri mara kwa mara kwa taarifa juu ya hatua.
Kupata hati miliki ya ardhi Tanzania ni mchakato wa hatua nyingi: upimaji, ramani, maombi, na gharama mbalimbali. Kwa kufuata taratibu rasmi (Sheria Cap 334, Form 19, ramani za rasmi, ushahidi wa kitambulisho), unaweza kupata hati yako bila usumbufu.
