Jinsi ya Kufanya Makadirio ya Kodi TRA

Makadirio ya kodi ni taarifa ya mapato unayoyatarajia kupata mwaka mzima. Hujumlishwa pamoja na makadirio ya kodi unayolipwa kwa awamu kupitia TRA. Watu binafsi na biashara zinazopata mapato zinahitajika kuwasilisha makadirio mwanzoni mwa mwaka wa fedha — kawaida kabla ya 31 Machi ikiwa mwaka wa hesabu ni Januari–Desemba

Sababu za Kufanya Makadirio

• Uzingatiaji wa Sheria: Ni wajibu kisheria kufungua makadirio mwaka mzima.

• Kuepuka adhabu na riba: Makadirio pungufu au yasiyofikishwa kwa wakati husababisha riba, faini au pointi za uchelewaji

• Kupata uhakika kifedha: Kukuwezesha kupanga malipo kwa awamu (machi, Juni, Septemba, Desemba).

Aina ya Kodi inayohusishwa

• Kodi ya mapato ya binafsi (PAYE)

• Kodi ya mapato ya biashara

• VAT, SDL, Excise Duty na nyinginezo

• Makadirio ya awamu ya kodi ya mapato

Hatua za Kufanya Makadirio ya Kodi kupitia TRA Online

1. Ingilia Lango la Mlipakodi kwa kutumia TIN na OTP

2. Chagua “Makadirio ya Kodi” (Estimated Tax atau ITR-EST).

3. Jaza fomu: Ingiza mapato yanayotarajiwa, punguzo/allowed deductions na gharama nyingine. Mfumo utakokokotoa awali kiasi cha kodi.

4. Angalia taarifa zako: Hakikisha taarifa zote ni sahihi kabla ya kutuma.

5. Wasilisha (“Submit”): Utapokea uthibitisho na control number; fomu itakuwa ya kumbukumbu zako

6. Lipa kodi: Malipo yanaweza kufanywa kupitia benki, M‑Pesa, Airtel Money au online banking. Utapokea risiti na control number

Mikakati ya Kuboresha Makadirio

• Shirika kumbukumbu za biashara: Unda mfumo mzuri wa stakabadhi, matumizi, mauzo n.k.

• Rekebisha makadirio wakati wowote: Ikiwa kuna mabadiliko makubwa, badilisha mapema mkataba wako.

• Tumia rasilimali rasmi: Fuata viwango vya TRA kwenye tovuti au Lango la Mlipakodi.

• Shirikiana na mtaalamu: Wahasibu au wakufunzi wa kodi wanaweza kusaidia kudumisha makadirio sahihi.

Adhabu, Riba na Kutokamilika

• Riba huhesabiwa kila mwezi kwa makadirio pungufu au uchelewaji lusongo

• Faini/pointi za uchelewaji: Inatolewa kwa kutokujaza taarifa sahihi au kuchelewa kujisajili .

• Ukaguzi wa TRA: Makadirio yasiyo sahihi yanaweza kupitia ukaguzi na kusababisha maelezo zaidi au adhabu.

Umbali wa Mchakato na Urahisi wa Mtandao

TRA imeongeza njia za mtandao ili kupunguza urasimu na rushwa. Mfumo wa TRA Online unaongeza:

• Urahisi na usalama.

• Ufuatiliaji wa mara kwa mara.

• Kupunguza ziara za ofisi

Malipo na Ratiba Muhimu

Makadirio ya awamu hulipwa kwa kila robo mwaka. Kodi iliyorekebishwa inapaswa kulipwa ndani ya siku 30 baada ya makadirio kupitishwa

Muhtasari – Mchakato kwa Vitendo

1. Ingia kwa TIN na OTP → chagua makadirio

2. Jaza mapato/punguzo → hakikisha ni sahihi

3. Wasilisha makadirio → pakua control number

4. Lipa kodi kwa njia uliyochagua

5. Fuatilia malipo yako kwenye Lango la Mlipakodi

Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQs)

1. Je, kila mtu Tanzania anatakiwa kufanya makadirio ya kodi?
Ndiyo – biashara na watu binafsi wanaopata mapato lazima wapange makadirio mwanzoni mwa mwaka wa fedha

2. Nimechelewa kufanya makadirio – ni adhabu gani zinaweza kutolewa?
Riba, fine ya uchelewaji, na hata pointi. TRA ina uwezo wa kufanya tathmini kulingana na makadirio ya TRA (self-assessment)

3. Naweza kufanya makadirio ngapi kwa mwaka?
Mara moja mwanzoni mwa mwaka + marekebisho wakati wa mabadiliko makubwa ya mapato

4. Nawezaje kurekebisha makadirio ikiwa mapato yameongezeka?
Tumia Lango la Mlipakodi, ingia, fanya marekebisho na wasilisha fomu upya kabla ya robani inayofuata.

5. Njia gani bora zaidi za kulipa kodi?
Benki, M‑Pesa, Airtel Money, online banking – risiti na control number zitapatikana moja kwa moja